Lần trở về ấy/ một, hai

 

 

tôi nói với người tài xế xe khách rằng hãy cho tôi xuống ở chỗ con đường quan có ngôi mộ bằng đất nằm sát đường vốn là mộ của một người chết đường, người tài xế xe khách vừa lăn vô lăn xe vừa càm ràm với tôi rằng mộ người chết thì ở nghĩa địa chứ sao lại ở ven đường quan, tôi nói với người tài xế xe khách rằng đấy là chuyện của quê tôi, rằng, sau 30 năm  tôi mới về thăm quê hương, mà quê hương thì không đời nào phai mờ trong tâm trí, rằng, tôi biết cũng sắp tới chỗ con đường quan có ngôi mộ bằng đất nằm ở ven đường.

 

***

 

đúng là tôi đã xuống xe ở chỗ đường quan có ngôi mộ đất nằm sát bên đường, từ chỗ đường quan này về tới làng cũ của tôi phải mất nửa tiếng đồng hồ, điều đó thì tôi còn nhớ rất rõ, vậy là phải đi bộ mất nửa tiếng nữa mới tới làng cũ của tôi, tuy làng cũ của tôi phải đi bộ nửa tiếng đồng hồ nữa mới tới, nhưng ngay chỗ tôi xuống xe có ngôi mộ bằng đất nằm ở ven đường đã là quê hương tôi, ngay khi bước chân xuống con đường quan thì quê hương tôi nó đã bắt đầu dày vò tôi, một người rời quê hương ra đi 30 năm mới quay về thăm quả là điều đáng trách, tôi bước đi, và cứ thấy chập chờn trong trí nhớ cái bờ rào dúi ở đầu con đường vào làng, cái bờ rào ấy là cả một khúc sử, cứ nói là quá oanh liệt, hồi ấy, điều đó thì tôi nhớ rất rõ, là bất cứ người làng nào ở quê tôi cũng có thể kể câu chuyện  về cái bờ rào dúi đến mấy trăm năm tuổi đó, người ta nói cái bờ rào dúi chỗ đầu con đường vào làng tôi cho đến lúc ấy là đã tồn tại mấy trăm năm, nhưng đâu phải chỉ là cái tuổi thọ của nó, vấn đề ở chỗ là nó nằm trong nội dung của một khúc sử oanh liệt, về  khúc sử oanh liệt này thì tôi nhớ rất rõ, rằng có một người đàn bà cầm đầu một đội quân cũng toàn những người đàn bà, người ta nói tên bà là bà Bùi, phải, bà Bùi,  điều này thì tôi nhớ rất rõ, đấy là đội kỵ binh, chứ không phải là bộ binh đâu nhé, trên đường đi chống giặc xâm lược đã dừng quân ở chỗ con đường vào làng tôi, có nghĩa, chỗ đầu con đường vào làng tôi là một di tích lịch sử, cái bờ rào toàn cây dúi là một di tích lịch sử, người thì ngồi nghỉ trên con đường đất, và ngựa, thì tất cả đều được cột vào cái bờ rào dúi ấy, có một cuộc khởi binh chống giặc xâm lược ngay trên đất quê hương tôi, điều đó thì tôi nhớ rất rõ, đất đai với con người nó cứ giống như một cuộc hòa quyện, đẹp, mà bão táp, khi có kẻ có mưu toan cướp đất đai thì con người nổi giận, có một con chó nhà ai trong lúc tôi đang nghĩ về đất đai cứ lẻo đẻo theo tôi, khi phát hiện ra có con chó bỗng làm kẻ đồng hành với tôi một cách thân thiện như thế tôi cứ thấy vui sướng đến muốn khóc, một con chó bỗng tỏ ra thân thiện với một người xa quê hương mình ngót 30 năm và đương quay trở về thì đó quả là một nét vẻ huy hoàng của quê hương, tôi ngồi xuống con đường đất của quê mình, và đặt cả hai bàn tay mình lên mình con chó đang tỏ ra rất thân thiện với tôi, là quê hương sai mi chào đón ta phải không, thì tôi đã kêu lên trong nghĩ ngợi như vậy, cứ tưởng tượng ra thư hồn sông núi, nó là tất cả những gì giống như thế, không hình hài, không lời nói, nhưng cứ quánh lại như ngọn gió nửa khuya, lan truyền, và quyến rủ, hồn sông núi là cái cách thế nó giống như cái cách thế một con chó lặng lẽ chạy đi mừng một người xa quê hương quá lâu và đang trở về, mãi đến cuối ngày hôm ấy, tôi đã phải bỏ ra một ngày để đi khắp chốn quê cũ, đến lúc đó tôi mới hiểu ra không phải bỗng dưng lại có một con chó tháp tùng với tôi ngay từ lúc tôi mới bắt đầu bước lên con đường dẫn về làng cũ của mình, mãi đến cuối ngày hôm đó, lúc đã tận mắt nhìn thấy cuộc  biến đổi quá thể của làng quê tôi, tức quá sự hiểu biết của con người,  thì tôi mới nghĩ đến cái giả sử, cũng chẳng mấy chắc chắn lắm, tôi cứ giả sử rằng con chó đã tỏ ra thân thiện với tôi bỡi vì nó là người đưa tin của quê hương tôi, có phải là con chó, người đưa tin của quê hương tôi, muốn cho tôi biết thứ tin tức buồn bã rằng tôi chẳng đời nào tìm lại được hình ảnh cũ của làng quê mình,  thì tôi đã hiểu ra là con chó đã trò chuyện với tôi bằng thứ tiếng nói của nó, là lúc ngồi với tôi thì nó cứ ngẩng mòm lên kêu ư ử, rồi cứ lấy cái mòm ướt đẫm ấy rà lên mặt tôi.

 

giã 10 AM  22.10. 2019

 

[trong tiểu thuyết đương viết: Lần trở về ấy]