Lần trở về ấy/ba

tôi cứ có thứ cảm tưởng hơi kỳ quặc là cái cổng chào nó đang muốn gây sự với tôi, từ lúc bắt đầu đặt chân lên con đường đất dẫn về ngôi làng cũ của tôi thì tôi và con chó kẻ mới làm bạn đồng hành với tôi là trải qua những cảnh trí hòan toàn mới lạ đối với tôi, nhưng nhất định là tôi không thể lầm lẫn được, từ chỗ nấm mộ bằng đất ở ven đường quan lộ theo con đường đất đi về hướng bắc là đi về ngôi làng cũ của tôi, hồi ấy, lúc tôi chưa rời quê hương, mỗi lần đi xe từ thành phố tỉnh lỵ về tới chỗ cái mộ đất nằm sát đường quan là tôi xuống xe và đi về làng tôi là đi trên con đường đất tôi với con chó bạn đồng hành của tôi đang đi, một người xa quê quá lâu khi bắt đầu đặt chân lên quê cũ của mình thì trong lòng nảy ra không biết bao nhiêu là nghĩ ngợi, tôi nghĩ về những người làng thân thiết của tôi, về những xóm nhà thân thiết của tôi, những người làng đó nay còn sống hay đã chết, và nhà cửa của bọn họ nay có còn như cũ hay đã đổi khác, tôi cứ nghĩ thử những cái gì còn, những cái gì mất, có nghĩa, những cảnh trí cũ của làng quê tôi nó cứ lần lượt hiện ra trong tâm trí tôi, nhưng khi tôi bắt đầu đặt chân lên con đường dẫn về ngôi làng cũ của mình thì mọi thứ đều có vẻ xa lạ, con đường đất dẫn về làng cũ của tôi giờ đây rộng hơn, cao hơn, hai bên đường xưa kia toàn là ruộng đồng giờ đây là những vườn cây công nghiệp, là những xóm nhà mái ngói đỏ au có xen lẫn nhà cao tầng, đứng ở đường mà nhìn thì thấy từ phía xa, cách đường chừng nửa cây số hay xa hơn, những nhà máy chế biến gì đó đang nhả khói lên trời, tôi vừa bước đi, vừa nhìn ngó, vừa nghĩ ngợi, một người xa quê như tôi, sau 30 năm mới trở lại, thì làm sao cầm được sự bồi hồi trong lòng, tôi cứ có cảm tưởng mình sắp đối mặt với những thứ sau 30 năm thì trở nên kỳ diệu lắm, sau 30 năm thì nhất định hết thảy đều trở nên kỳ diệu, hết thảy là rất thân thuộc với tôi, nhưng tôi cứ sợ sẽ không còn nhận ra chúng, sau 30 năm thì chúng đã trở nên những hình hài thế nào nhỉ, con chó bạn đồng hành với tôi như cũng đang thao thức về điều gì đó, cứ vừa đi vừa cạ cái mòm ướt đẫm của nó vào chân tôi, kêu ư ử, tôi biết là con chó muốn nói với tôi về chuyện gì đó, nhưng tôi không thể đáp ứng được yêu cầu của nó trong lúc tâm trì tôi đang dồn hết cho cuộc gặp sắp diễn ra, phải rồi, là tôi sắp gặp lại ngôi làng cũ thân yêu của mình, tôi sắp được nhìn thấy cái cây bần bân mấy trăm năm tuổi đứng trên ngọn núi mọc rài ở phía tây làng tôi, cái cây cổ thụ ấy cứ giống như một thứ đường biên trong cuộc rong chơi thời thơ ấu của tôi, buổi ấu thơ của tôi là một cuộc rong chơi vô bờ bến, có thể nói vậy, cứ thả mấy con bò cày của nhà ở chân ngọn núi mọc rài ở phía tây làng tôi đó là tôi và đám bạn tôi có thể bắt đầu những cuộc vui thần thánh, là đám trẻ chăn bò bọn tôi bắt đầu những cuộc phá phách đó, hoặc đi thọc tổ chim trên đám cây cửu trên núi, hoặc bứt cỏ đế thắt ngựa chiến, khi đứa nào cũng có một con ngựa bằng cỏ đế trong tay, ngựa chiến, là chúng tôi bắt đầu lao vào cuộc chiến vô cùng ngu xuẩn, tay thì cầm chặt con ngựa chiến bằng cỏ đế, người thì trườn bò trên thứ đất núi màu ba dan, ngọn núi xưa là miệng núi lửa như lời truyền bấy lâu, chúng tôi đánh nhau bằng cách trườn bò đi trên thứ tung tích của đất đai cho đến rách cả áo quần, rách cả da thịt, nhưng khi nhớ đến cái cây bần bần mấy trăm năm tuổi ấy thì chúng tôi liền tỉnh ra, mặt trời đã xuống phía bên kia cây bần bân rồi đấy lũ bay, khi chúng tôi kêu lên thế là lúc đã nhận ra cuộc chiến tranh ngu xuẩn của mình, con chó, kẻ vừa mới đến với tôi như cuộc hội ngộ định mệnh, bỗng khẽ ngoạm vào chân tôi, kêu ư ử, tôi đã trở lại với hiện thực từ cuộc rong chơi thơ ấu của mình, thì ra, trên cao vót trên đầu tôi là một tấm biển bằng kim loại vĩ đại, tôi và con chó bạn đồng hành với tôi là đang đứng bên dưới cái cổng chào, welcome, xin chào, sao lại viết bằng tiếng nước ngoài nhỉ, là thứ tiếng nói quốc tế, tiếng Anh, tức chúng tôi sắp bước vào nơi để cho khách nước ngoài tham quan hay sao, ngôi làng cũ của tôi giờ là điểm du lịch hay sao, welcome , xin chào, tôi với con chó, bạn đồng hành của tôi, là đang đứng ở bên dưới cái cổng chào mà hai cái trụ tròn đỡ tấm biển kim loại của nó là bằng bê tông cốt thép như hai cái trụ trời cắm xuống ở hai bên con đường rộng thênh, cái cổng chào to lớn vậy nên khi tôi vừa đi vừa bận nghĩ ngợi đã không hay biết là mình đang ở bên dưới nó, tôi quên nói, con đường đất dẫn về ngôi làng cũ của tôi giờ thì mặt đường được tráng bê tông rộng đến ba mét, có phải là người ta đã triệt phá cổng làng cũ của làng tôi và thay vào đó cái cổng chào welcome hay không, tôi đang nghi ngờ rằng người ta đã phá cái cổng làng có tuổi thọ hằng trăm năm để dựng lên cái cổng chào như thứ vật thể có nhiệm vụ đón khách vào làng, giữa thứ cảnh trí hoàn toàn đổi khác ấy, tôi chẳng thể khẳng định được điều gì, cái cổng làng của làng tôi là gòm hai trụ vuông to tướng làm bằng vôi vữa đứng ở hai bên con đường vào làng, ở trên đầu mỗi trụ vôi là con sư tử đực đứng há mòm nhìn trời đất, có phải là mi đã giành mất chỗ đứng của cái cổng làng thân yêu của ta hay không, tôi đã hét lên như thế với cái cổng chào welcome, tôi hét lên trong nghĩ ngợi, và cái cổng chào welcome như thể đang muốn gây sự với tôi.

giã 10 AM 23.10.2019

[trong tiểu thuyết đương viết: Lần trở về ấy]